Hasırın üst kenarı olacak ince bir halatı yatay olarak gerip iki ucundan bağla.
Birkaç ipliğin elle bükülmesiyle yapılmış kolları (fox ya da nettle) ortalarından bu halatın üstüne as ve hasırın genişliği boyunca yan yana diz.
En soldaki kolun iki parçasını birbirinin çevresinde bir kez bük ve parçalardan birini arkaya (iki kişi çalışıyorsa karşıdakine) ver.
Sıradaki kolu da kendi içinde bir kez bükerek bir parçasını arkaya ver, öndeki parçasını bir önceki kolun arkaya verilen parçasıyla bük; işi böylece çapraz biçimde aşağı ve sağa doğru ilerlet.
Hasır yeterince genişleyince yeni kol ekleme; sağ dıştaki kolu ara ara içeri alarak sağda da düzgün bir kenar oluştur ve istenen boya kadar aşağı doğru ör.
Alt kenar için ikinci bir halat ger; her kolun iki parçasını ayırıp halatı aralarına al, kolu halata yarım voltayla bağla ve ucunu marlinspike ile örgünün içinden geçir.
Yumuşak bir yüz istersen eski halat kollarından birkaç santimlik parçaları örgünün aralarından sokup uçlarını aç (thrum).
Serenlerin, donanımın ve halatların birbirine sürtünerek aşınmasını önlemek.
Ne zaman
Bilinmiyor; açtığımız kaynaklardan en eskisi Darcy Lever'in kitabıdır (elimizdeki kopya 1819 tarihli ikinci baskı).
Kim buldu
Bilinmiyor.
Adı nereden gelir
Kaynaklar 'paunch' sözcüğünün kökenini açıklamaz; Lever 'wrought mat' (elle işlenmiş hasır), Brady 'panch or wrought mat' der.
Hikâyesi
Paunch mat, yelkenli gemilerde serenlerin ve donanımın sürtünen yerlerine bağlanan kalın ve sert bir hasırdır; Smyth'in 1867 tarihli denizcilik sözlüğü onu hasırların en büyüğü ve en sağlamı sayar. Darcy Lever'in The Young Sea Officer's Sheet Anchor'ı (elimizdeki kopya 1819 tarihli ikinci baskı) aynı işi 'wrought mat' adıyla anlatır ve iki kişiyle yapıldığını yazar; Brady'nin Kedge-Anchor'ı 'panch or wrought mat', Alston'un 1871 tarihli Seamanship'i ve 1915'te yeniden basılan Admiralty el kitabı 'paunch mat' der. Hasluck 1907'de katransız iple örülen bu hasırların neredeyse hiç eskimeyen kapı paspasları da olduğunu ekler. Smyth ise olanaklı yerlerde hasırın yerini artık halat sargısının (rounding) aldığını, bunun daha derli toplu olduğunu ve daha az su tuttuğunu not eder.
Kaynaklı bir Türkçe adı yok; İngilizce adı kullanıyoruz.
Nerede kullanılmaz
Su tutması istenmeyen yerlerde; Smyth, olanaklı yerlerde hasırın yerini daha derli toplu olan ve daha az su tutan halat sargısının (rounding) aldığını yazar.
Zaafı
Her kolun tek tek bükülüp örülmesini ister ve genellikle iki kişiyle yapılır; Hasluck işin başlangıcının biraz zor olduğunu söyler.