Paunch mat EN

Süs

Paunch mat

Açıklayıcı karşılık: sürtünmeye karşı elle örülen kalın gemi hasırı

Serenlerin ve donanımın sürtünen yerlerine bağlanmak üzere, elle bükülmüş ip kollarından örülen kalın ve sağlam bir hasırdır.

Orta ABoK numarası yok Denizcilik ve yelken

Bu bağın animasyonu ve deneme alanı henüz hazır değil. Şimdilik hazır olanlar: Düğüm (Overhand knot), Kropi bağı (Figure-eight knot), Çift düğüm (Double overhand knot), Stevedore knot, Ashley's stopper knot, Heaving line knot, Monkey's fist, Slip knot, Sancak bağı (Sheet bend), Çifte sancak bağı (Double sheet bend), Yoma bağı (Carrick bend), Balıkçı bağı (Fisherman's knot), Çift balıkçı düğümü (Double fisherman's knot), Perlon düğümü (Water knot), Açık sekizli (Flemish bend (figure-eight bend)), Offset overhand bend, Zeppelin bağı (Zeppelin bend), Hunter's bend, Butterfly bend, Beden bağı (Blood knot (barrel knot)), Albright special, Nail knot, Harness bend, Heaving line bend, Racking bend, Reever knot, Simple Simon over, Beer knot, Adjustable bend, İzbarço bağı (Bowline), Çift dolamalı izbarço (Double bowline), Water bowline, Doblin izbarço bağı (Bowline on a bight), Spanish bowline, Yosemite bowline, Cowboy bowline, Sugalı izbarço (Running bowline), Eskimo bowline, Kapalı sekizli düğümü (Figure-eight loop), Directional figure eight, Çift kulak sekizli düğümü (Double figure-eight loop), Figure-of-nine loop, Kelebek (Alpine butterfly loop), Kör düğüm (Overhand loop), Angler's loop (perfection loop), Dropper loop, Farmer's loop, Artillery loop (manharness knot), Fireman's chair knot, Honda knot, Zeppelin loop, Bimini twist, Kazık bağı (Clove hitch), Foralı kazık bağı (Slipped clove hitch), İnek kazığı (Cow hitch (lark's head)), Mezevolta (Half hitch), Two half-hitches, Anele bağı (Round turn and two half-hitches), Demir bağı (Anchor bend (fisherman's bend)), Dülger bağı (Timber hitch), Voltalı dülger bağı (Killick hitch), Çifte kazık bağı (Rolling hitch), Magnus hitch, Gerdirme bağı (Taut-line hitch), Buntline hitch, Koç boynuzuna volta (Cleat hitch), Hızlı düğüm (Highwayman's hitch), Tumble hitch, Mooring hitch, Halter hitch, Iskarmoz bağı (Pile hitch), Constrictor knot, Strangle knot, Trucker's hitch, Siberian hitch, Kavela bağı (Marlinespike hitch), Pipe hitch, Düğümsüz (Tensionless hitch), Yarımkazık düğümü (Munter hitch), Cat's paw, Ground-line hitch, Becket hitch, Kandilisa bağı (Halyard bend), Lobster buoy hitch, Barrel hitch, Bale sling hitch, Swing hitch, Prusik düğümü (Prusik knot), Klemheist (Klemheist knot), Bachman düğümü (Bachmann knot), Autoblock (French prusik), Blake's hitch, Distel hitch, Adjustable grip hitch, Camadan bağı (Reef knot (square knot)), Granny knot, Thief knot, Miller's knot, Packer's knot, Boa knot, Transom knot, Çürük bağı (Sheepshank), Chain sinnet, Square lashing, Diagonal lashing, Shear lashing, Gizli piyan bağı (Common whipping), Sailmaker's whipping, Improved clinch knot, Palomar knot, Uni knot, Trilene knot, Arbor knot, Turle knot, Turk's head knot, Carrick mat, Wall and crown knot, Filador cevizi (Matthew Walker knot), Diamond knot, Chinese button knot, Celtic button knot, Pan Chang knot, Good luck knot, True lover's knot, Friendship knot.

Nasıl atılır

  1. Hasırın üst kenarı olacak ince bir halatı yatay olarak gerip iki ucundan bağla.
  2. Birkaç ipliğin elle bükülmesiyle yapılmış kolları (fox ya da nettle) ortalarından bu halatın üstüne as ve hasırın genişliği boyunca yan yana diz.
  3. En soldaki kolun iki parçasını birbirinin çevresinde bir kez bük ve parçalardan birini arkaya (iki kişi çalışıyorsa karşıdakine) ver.
  4. Sıradaki kolu da kendi içinde bir kez bükerek bir parçasını arkaya ver, öndeki parçasını bir önceki kolun arkaya verilen parçasıyla bük; işi böylece çapraz biçimde aşağı ve sağa doğru ilerlet.
  5. Hasır yeterince genişleyince yeni kol ekleme; sağ dıştaki kolu ara ara içeri alarak sağda da düzgün bir kenar oluştur ve istenen boya kadar aşağı doğru ör.
  6. Alt kenar için ikinci bir halat ger; her kolun iki parçasını ayırıp halatı aralarına al, kolu halata yarım voltayla bağla ve ucunu marlinspike ile örgünün içinden geçir.
  7. Yumuşak bir yüz istersen eski halat kollarından birkaç santimlik parçaları örgünün aralarından sokup uçlarını aç (thrum).

Atılış şu kaynaklarla karşılaştırıldı: Darcy Lever, The Young Sea Officer's Sheet Anchor (elimizdeki kopya 2. baskı, ithaf 1819), 'To make a wrought mat', Fig. 89 (archive.org), P. N. Hasluck (ed.), Knotting and Splicing Ropes and Cordage (1907), Fig. 158–159 wrought mats (Gutenberg #70874).

Kökeni ve hikâyesi

Neden gerekti
Serenlerin, donanımın ve halatların birbirine sürtünerek aşınmasını önlemek.
Ne zaman
Bilinmiyor; açtığımız kaynaklardan en eskisi Darcy Lever'in kitabıdır (elimizdeki kopya 1819 tarihli ikinci baskı).
Kim buldu
Bilinmiyor.
Adı nereden gelir
Kaynaklar 'paunch' sözcüğünün kökenini açıklamaz; Lever 'wrought mat' (elle işlenmiş hasır), Brady 'panch or wrought mat' der.

Hikâyesi

Paunch mat, yelkenli gemilerde serenlerin ve donanımın sürtünen yerlerine bağlanan kalın ve sert bir hasırdır; Smyth'in 1867 tarihli denizcilik sözlüğü onu hasırların en büyüğü ve en sağlamı sayar. Darcy Lever'in The Young Sea Officer's Sheet Anchor'ı (elimizdeki kopya 1819 tarihli ikinci baskı) aynı işi 'wrought mat' adıyla anlatır ve iki kişiyle yapıldığını yazar; Brady'nin Kedge-Anchor'ı 'panch or wrought mat', Alston'un 1871 tarihli Seamanship'i ve 1915'te yeniden basılan Admiralty el kitabı 'paunch mat' der. Hasluck 1907'de katransız iple örülen bu hasırların neredeyse hiç eskimeyen kapı paspasları da olduğunu ekler. Smyth ise olanaklı yerlerde hasırın yerini artık halat sargısının (rounding) aldığını, bunun daha derli toplu olduğunu ve daha az su tuttuğunu not eder.

Kaynak: W. H. Smyth, The Sailor's Word-Book (1867) (Gutenberg #26000), Darcy Lever, The Young Sea Officer's Sheet Anchor (elimizdeki kopya 2. baskı, ithaf 1819), 'To make a wrought mat', Fig. 89 (archive.org), W. N. Brady, The Kedge-Anchor (telif 1847; Gutenberg kopyası 1852 tarihli 6. baskı), No. 44 A panch, or wrought mat (Gutenberg #77729), A. H. Alston, Seamanship (1871), §200 Paunch mat, s. 152–153 (archive.org), Admiralty, Manual of Seamanship Vol. 1 (1908; 1915 baskısı), s. 112 Matmaking (archive.org), P. N. Hasluck (ed.), Knotting and Splicing Ropes and Cordage (1907), Fig. 158–159 wrought mats (Gutenberg #70874).

Kaynaklı bir Türkçe adı yok; İngilizce adı kullanıyoruz.

Nerede kullanılmaz
Su tutması istenmeyen yerlerde; Smyth, olanaklı yerlerde hasırın yerini daha derli toplu olan ve daha az su tutan halat sargısının (rounding) aldığını yazar.
Zaafı
Her kolun tek tek bükülüp örülmesini ister ve genellikle iki kişiyle yapılır; Hasluck işin başlangıcının biraz zor olduğunu söyler.

Benzer ve alternatif bağlar

Kaynak ve doğrulama

  • Kimlik kartı Wikipedia ve Wikidata verisiyle kendi cümlelerimizle yazıldı; atılış henüz iki kaynakla doğrulanmadı.