Turning in a deadeye EN

Sarma

Turning in a deadeye

Açıklayıcı karşılık: çarmıh ucunu deadeye çevresinde sargıyla bağlama

Çarmıhın ya da istralyanın ucunu deadeye'in oluğunda çevirip kendi bedenine throat, quarter ve uç sargılarıyla (seizing) bağlar; çarmıh böylece iki deadeye arasından geçen lanyard ipiyle gerdirilebilir.

Zor ABoK 3310 Denizcilik ve yelken

Bu bağın animasyonu ve deneme alanı henüz hazır değil. Şimdilik hazır olanlar: Düğüm (Overhand knot), Kropi bağı (Figure-eight knot), Çift düğüm (Double overhand knot), Stevedore knot, Ashley's stopper knot, Heaving line knot, Monkey's fist, Slip knot, Sancak bağı (Sheet bend), Çifte sancak bağı (Double sheet bend), Yoma bağı (Carrick bend), Balıkçı bağı (Fisherman's knot), Çift balıkçı düğümü (Double fisherman's knot), Perlon düğümü (Water knot), Açık sekizli (Flemish bend (figure-eight bend)), Offset overhand bend, Zeppelin bağı (Zeppelin bend), Hunter's bend, Butterfly bend, Beden bağı (Blood knot (barrel knot)), Albright special, Nail knot, Harness bend, Heaving line bend, Racking bend, Reever knot, Simple Simon over, Beer knot, Adjustable bend, İzbarço bağı (Bowline), Çift dolamalı izbarço (Double bowline), Water bowline, Doblin izbarço bağı (Bowline on a bight), Spanish bowline, Yosemite bowline, Cowboy bowline, Sugalı izbarço (Running bowline), Eskimo bowline, Kapalı sekizli düğümü (Figure-eight loop), Directional figure eight, Çift kulak sekizli düğümü (Double figure-eight loop), Figure-of-nine loop, Kelebek (Alpine butterfly loop), Kör düğüm (Overhand loop), Angler's loop (perfection loop), Dropper loop, Farmer's loop, Artillery loop (manharness knot), Fireman's chair knot, Honda knot, Zeppelin loop, Bimini twist, Kazık bağı (Clove hitch), Foralı kazık bağı (Slipped clove hitch), İnek kazığı (Cow hitch (lark's head)), Mezevolta (Half hitch), Two half-hitches, Anele bağı (Round turn and two half-hitches), Demir bağı (Anchor bend (fisherman's bend)), Dülger bağı (Timber hitch), Voltalı dülger bağı (Killick hitch), Çifte kazık bağı (Rolling hitch), Magnus hitch, Gerdirme bağı (Taut-line hitch), Buntline hitch, Koç boynuzuna volta (Cleat hitch), Hızlı düğüm (Highwayman's hitch), Tumble hitch, Mooring hitch, Halter hitch, Iskarmoz bağı (Pile hitch), Constrictor knot, Strangle knot, Trucker's hitch, Siberian hitch, Kavela bağı (Marlinespike hitch), Pipe hitch, Düğümsüz (Tensionless hitch), Yarımkazık düğümü (Munter hitch), Cat's paw, Ground-line hitch, Becket hitch, Kandilisa bağı (Halyard bend), Lobster buoy hitch, Barrel hitch, Bale sling hitch, Swing hitch, Prusik düğümü (Prusik knot), Klemheist (Klemheist knot), Bachman düğümü (Bachmann knot), Autoblock (French prusik), Blake's hitch, Distel hitch, Adjustable grip hitch, Camadan bağı (Reef knot (square knot)), Granny knot, Thief knot, Miller's knot, Packer's knot, Boa knot, Transom knot, Çürük bağı (Sheepshank), Chain sinnet, Square lashing, Diagonal lashing, Shear lashing, Gizli piyan bağı (Common whipping), Sailmaker's whipping, Improved clinch knot, Palomar knot, Uni knot, Trilene knot, Arbor knot, Turle knot, Turk's head knot, Carrick mat, Wall and crown knot, Filador cevizi (Matthew Walker knot), Diamond knot, Chinese button knot, Celtic button knot, Pan Chang knot, Good luck knot, True lover's knot, Friendship knot.

Nasıl atılır

  1. Deadeye'in dış oluğunu (score) iyice katranla ve deadeye'i çarmıhta, kurulurken uzayacak payı da hesaba katarak işaretlenen yere koy.
  2. Çarmıhın çımasını deadeye'in oluğundan çevresine dolaştır ve bedenin yanına getir; çıma bedeni çaprazlayıp geminin iç yanında kalsın, halatın bükümünü de açmadan çalış.
  3. Çımayı deadeye'in çevresinde iyice gerdir; Brady bunu bir kol ip ve demir çubuklarla kurulan bir tür Spanish windlass ile, atölyede ise bir palangayla (jigger) yapar.
  4. Deadeye'in hemen üstüne, çımayla bedeni birlikte saran bir throat seizing at.
  5. Daha yukarıya bir quarter ya da round seizing, çımanın ucuna yakın da daha küçük bir uç sargısı (end seizing) at.

Atılış şu kaynaklarla karşılaştırıldı: W. N. Brady, The Kedge-Anchor (1847; 6. baskı 1852), §113 'Turning in Dead-eyes' (Project Gutenberg #77729), G. S. Nares, Seamanship (1865 ve 1877 baskıları), 'How is a dead eye turned in, or secured to a shroud?', Fig. 122–124 (Internet Archive), D. Lever, The Young Sea Officer's Sheet Anchor (ilk baskı 1808; okunan: 1819 ikinci baskısı), s. 9 'Throat Seizing' ve Fig. 167 (Internet Archive).

Kökeni ve hikâyesi

Neden gerekti
Çarmıhın ya da istralyanın alt ucuna, lanyard ipiyle gerdirilecek deadeye'i sağlam ve halatın içine su işletmeyecek biçimde bağlamak.
Ne zaman
Bilinmiyor; Ashley'ye göre 16.–17. yüzyılda round seizing ile yapılmış görünür, Amerikan gemilerinde 18. yüzyılın ortasından beri throat seizing yeğlenir; incelenen kitaplardan en eskisi Lever'in Sheet Anchor'ı (Ashley ilk baskısını 1808 diye anar).
Kim buldu
Bilinmiyor.
Adı nereden gelir
Kaynaklar 'turning in' deyiminin kökenini açıklamaz; Luce, 'cutter-stay fashion' usulünün adını cutter teknelerinin baş istralyasından aldığını yazar.

Hikâyesi

Yelkenli gemilerde direği yanlardan tutan çarmıhlar, alt uçlarına bağlanan deadeye denen üç delikli yassı tahta makaralarla gerdirilir: iki deadeye arasından gidip gelen lanyard ipi bir palanga gibi çalışır. Ashley'ye göre deadeye çarmıha 16. ve 17. yüzyıllarda round seizing ile bağlanmış görünür, Amerikan gemilerinde ise 18. yüzyılın ortasından beri throat seizing yeğlenir. Luce'un 1866 tarihli ABD Deniz Harp Okulu kitabı, İngiliz Boyd'un tarifini aktarıp Amerikan denizcilerinin yaptığına ters düştüğünü söyler; 'cutter-stay' usulünün cutter teknelerinin baş istralyasından çıktığını, o istralyaya yelken basıldığı için yelkenin rahat inmesine izin verdiğini de anlatır. Aynı kitaba göre aynı halattan kesilmiş üç çarmıhla yapılan denemelerde en önce dikişle bağlanan, sonra cutter-stay usulüyle bağlanan koptu; throat seizing ve uç sargılarıyla bağlanan eski usulde ise halatın kendisi en yüksek yükte koptu. Wikipedia'ya göre tel halat yaygınlaşınca deadeye'lerin yerini gergi vidaları aldı; sentetik halatla birlikte bazı teknelerde yeniden kullanılıyorlar.

Kaynak: D. Lever, The Young Sea Officer's Sheet Anchor (ilk baskı 1808; okunan: 1819 ikinci baskısı), s. 9 ve Fig. 167 (Internet Archive), S. B. Luce, Seamanship (1866, ABD Deniz Harp Okulu), 'Turning in Dead-Eyes', 'To turn in Cutter Stay Fashion' ve 'General Remarks on Turning in Dead-Eyes' (Internet Archive), C. W. Ashley, The Ashley Book of Knots (1944), #3310 ve #3358 (Internet Archive), Wikipedia: Deadeye.

Kaynaklı bir Türkçe adı yok; İngilizce adı kullanıyoruz.

Nerede kullanılmaz
Çarmıhları gergi vidasıyla gerdirilen, deadeye'i olmayan teknelerde; tel halat donanımda da bu throat seizing usulü kullanılmaz (Nares, tel donanımda racking seizing kullanılması gerektiğini yazar).
Zaafı
Çarmıhın deadeye'in çevresinde döndüğü ve sargıların altında kaldığı yer sürtünmeye açıktır: Brady o hizada yıprandığı için hurdaya çıkan çarmıhlar gördüğünü yazar; halatın bükümü açılırsa içine su işler.

Benzer ve alternatif bağlar

Kaynak ve doğrulama

  • Kimlik kartı Wikipedia ve Wikidata verisiyle kendi cümlelerimizle yazıldı; atılış henüz iki kaynakla doğrulanmadı.