Spanish windlass EN

Sırık bağlama

Spanish windlass

Açıklayıcı karşılık: çubukla döndürülerek halat parçalarını birbirine çeken düzen

Bir halat kolunun ya da kısa bir halkanın krozlarını bir çubuğun çevresine kavelalarla sardırarak iki halat parçasını birbirine yaklaştırır ya da bir halatı gerer.

Kolay ABoK 2022, 2023, 2024 Denizcilik ve yelkenYük ve günlük işler

Bu bağın animasyonu ve deneme alanı henüz hazır değil. Şimdilik hazır olanlar: Düğüm (Overhand knot), Kropi bağı (Figure-eight knot), Çift düğüm (Double overhand knot), Stevedore knot, Ashley's stopper knot, Heaving line knot, Monkey's fist, Slip knot, Sancak bağı (Sheet bend), Çifte sancak bağı (Double sheet bend), Yoma bağı (Carrick bend), Balıkçı bağı (Fisherman's knot), Çift balıkçı düğümü (Double fisherman's knot), Perlon düğümü (Water knot), Açık sekizli (Flemish bend (figure-eight bend)), Offset overhand bend, Zeppelin bağı (Zeppelin bend), Hunter's bend, Butterfly bend, Beden bağı (Blood knot (barrel knot)), Albright special, Nail knot, Harness bend, Heaving line bend, Racking bend, Reever knot, Simple Simon over, Beer knot, Adjustable bend, İzbarço bağı (Bowline), Çift dolamalı izbarço (Double bowline), Water bowline, Doblin izbarço bağı (Bowline on a bight), Spanish bowline, Yosemite bowline, Cowboy bowline, Sugalı izbarço (Running bowline), Eskimo bowline, Kapalı sekizli düğümü (Figure-eight loop), Directional figure eight, Çift kulak sekizli düğümü (Double figure-eight loop), Figure-of-nine loop, Kelebek (Alpine butterfly loop), Kör düğüm (Overhand loop), Angler's loop (perfection loop), Dropper loop, Farmer's loop, Artillery loop (manharness knot), Fireman's chair knot, Honda knot, Zeppelin loop, Bimini twist, Kazık bağı (Clove hitch), Foralı kazık bağı (Slipped clove hitch), İnek kazığı (Cow hitch (lark's head)), Mezevolta (Half hitch), Two half-hitches, Anele bağı (Round turn and two half-hitches), Demir bağı (Anchor bend (fisherman's bend)), Dülger bağı (Timber hitch), Voltalı dülger bağı (Killick hitch), Çifte kazık bağı (Rolling hitch), Magnus hitch, Gerdirme bağı (Taut-line hitch), Buntline hitch, Koç boynuzuna volta (Cleat hitch), Hızlı düğüm (Highwayman's hitch), Tumble hitch, Mooring hitch, Halter hitch, Iskarmoz bağı (Pile hitch), Constrictor knot, Strangle knot, Trucker's hitch, Siberian hitch, Kavela bağı (Marlinespike hitch), Pipe hitch, Düğümsüz (Tensionless hitch), Yarımkazık düğümü (Munter hitch), Cat's paw, Ground-line hitch, Becket hitch, Kandilisa bağı (Halyard bend), Lobster buoy hitch, Barrel hitch, Bale sling hitch, Swing hitch, Prusik düğümü (Prusik knot), Klemheist (Klemheist knot), Bachman düğümü (Bachmann knot), Autoblock (French prusik), Blake's hitch, Distel hitch, Adjustable grip hitch, Camadan bağı (Reef knot (square knot)), Granny knot, Thief knot, Miller's knot, Packer's knot, Boa knot, Transom knot, Çürük bağı (Sheepshank), Chain sinnet, Square lashing, Diagonal lashing, Shear lashing, Gizli piyan bağı (Common whipping), Sailmaker's whipping, Improved clinch knot, Palomar knot, Uni knot, Trilene knot, Arbor knot, Turle knot, Turk's head knot, Carrick mat, Wall and crown knot, Filador cevizi (Matthew Walker knot), Diamond knot, Chinese button knot, Celtic button knot, Pan Chang knot, Good luck knot, True lover's knot, Friendship knot.

Nasıl atılır

  1. Birbirine yaklaştıracağın iki halat parçasının üstüne bir halat kolu yatır ya da uçları düğümlenmiş kısa bir halkayı (strop) iki parçanın çevresine geçir.
  2. Uçları ya da krozları parçaların ALTINDAN geçirip karşı yanlardan yukarı çıkar.
  3. Parçaların üstüne enine bir çubuk yatır ve iki krozu iki yanda bu çubuğun üstüne al.
  4. Her krozu bir kez bük ve içine bir kavela (marlinspike) ya da kısa bir çubuk sok.
  5. Kavelaları çubuğun çevresinde döndür; krozlar çubuğa sarıldıkça iki parça birbirine yaklaşır.
  6. Parçalar yeterince yaklaşınca kavelaları yerinde tut ve parçaları sargıyla (seizing) bağla.

Atılış şu kaynaklarla karşılaştırıldı: A. H. Alston, Seamanship (yeni baskı, Portsmouth: Griffin, 1871): A Spanish Windlass, D. Wilson-Barker, A Manual of Elementary Seamanship (1909), s. 51, Şekil 21, S. B. Luce, Seamanship (ABD Deniz Harp Okulu için derleme; archive.org kopyası 1877 baskısı), Şekil 125, Levha 15.

Kökeni ve hikâyesi

Neden gerekti
Palanga kurmanın zor olduğu yerde güç elde etmek: iki halat parçasını (çarmıklar, bir kasanın ağzı) sargı vurmadan önce birbirine yaklaştırmak ya da bir bağ ipini germek.
Ne zaman
Bilinmiyor; Riesenberg (1922) yöntemin Kolomb'un karavellerinden eski olduğunu yazar, ama kaynak göstermez. Lever'in kitabının 1827 baskısında kullanılır.
Kim buldu
Bilinmiyor.
Adı nereden gelir
Bilinmiyor; kaynaklar 'Spanish' sözcüğünün nereden geldiğini açıklamaz.

Hikâyesi

Spanish windlass, bir halat kolunun ya da kısa bir halkanın krozlarını bir çubuğun çevresine kavelalarla sardırarak iki halat parçasını birbirine çeken eski bir gemici düzenidir. Lever'in The Young Sea Officer's Sheet Anchor'unun 1827 New York baskısında cıvadrayı pruvaya bağlayan sargının (gammoning) ve babafingo çarmıklarının bağ ipleri bu yolla gerilir. Smyth 1867 tarihli sözlüğünde onu, çevresine halat sarılmış tahta bir merdane diye tanımlar: halatın krozuna sokulan demir bir çubuk manivela olur ve merdaneyi döndürür; donanım gözlerini dönmekte ve sargıları sıkmakta işe yarar. Riesenberg 1922'de bu güç uygulama yolunun Kolomb'un karavellerinden de eskiye gittiğini yazar. Yöntem karada da yaşar: ABD Ordusunun 1995 tarihli FM 5-125 elkitabı, makine ya da uygun palanga yokken bir yükü yerde sürüklemek için onu anlatır; Wikipedia aynı ilkenin turnike sıkmakta da kullanıldığını belirtir.

Kaynak: A. H. Alston, Seamanship (yeni baskı, Portsmouth: Griffin, 1871), D. Wilson-Barker, A Manual of Elementary Seamanship (1909), s. 51, Şekil 21, Darcy Lever, The Young Sea Officer's Sheet Anchor (New York: E. M. Blunt, 1827 baskısı), W. H. Smyth, The Sailor's Word-Book (1867): Spanish windlass, Felix Riesenberg, Standard Seamanship for the Merchant Service (1922), s. 98, U.S. Army, FM 5-125 Rigging Techniques, Procedures, and Applications (1995), s. 3-25–3-26, Wikipedia: Windlass (Spanish windlass bölümü).

Kaynaklı bir Türkçe adı yok; İngilizce adı kullanıyoruz.

Nerede kullanılmaz
Makine ya da uygun palanga varken; FM 5-125 onu yalnız bunlar yokken başvurulan geçici bir düzen olarak anlatır.
Zaafı
Wikipedia onu ağır bir şeyi ancak kısa bir mesafe çekmek için anlatır; karada dik bir direkle kurulduğunda halatın direkten çıkan iki yanı aynı yükseklikte tutulmazsa direk devrilebilir (FM 5-125).

Benzer ve alternatif bağlar

Kaynak ve doğrulama

  • Kimlik kartı Wikipedia ve Wikidata verisiyle kendi cümlelerimizle yazıldı; atılış henüz iki kaynakla doğrulanmadı.